Filozofia kontra górale – „Historia filozofii po góralsku”, ks. Józef Tischner

Historia filozofii po góralsku pióra ks. Józefa Tischnera to książka dość nietypowa. Ten obejmujący kilkadziesiąt opowieści odwołujących się do historii filozofii zbiór napisany został gwarą góralską. Choć zdawać by się mogło, iż zarówno forma, jak i treść zebranych historii jest dla przeciętnego odbiorcy nie do przejścia, nic bardziej mylnego. Opowieści te nie dość, że przedstawione zostały w sposób obrazowy, to i pod względem samego języka nie sprawiają w odbiorze większych trudności.

Profesor w swoim charakterystycznym, żartobliwym stylu upraszcza zawiłości filozofii greckiej nie ujmując tym samym jej wagi. Czyni to dwoma zasadniczymi zabiegami. Pierwszym z nich jest niewątpliwie posiłkowanie się dowcipem, który dodaje opowieściom swoistej finezji i lekkości. Chwyt ten zmniejsza dystans nie tylko pomiędzy nadawcą i odbiorcą, ale i samą poruszaną tematykę czyni bliższą i bardziej przystępną. Autor przesuwa tę granicę jednak dalej, eksperymentuje nadając czołowym filozofom nie tylko imiona lokalne, góralskie, ale i twarze konkretnych, znanych okolicznym mieszkańcom osób. Przykładowo, greccy myśliciele przyjęli aparycję czołowych ludzi gór, Sokrates to Jędrek Kudasik, Pitagoras to Jędruś Waksmundzki, a Platon przyjął miano Władka Trebuni-Tutki.

Tym samym, suche i niekoniecznie zrozumiałe idee nabierają nowego wymiaru, ożywają, w ich punkcie centralnym nie stoi martwa figura, a człowiek z krwi i kości. Dlatego też adresaci tischnerowskich opowieści są w stanie wynieść z nich więcej, aniżeli z tradycyjnego podręcznika filozofii. A i same opowiadania zostały przez Autora odrobinę zmodyfikowane, odświeżone, nabrały analogicznie nowego kształtu przy jednoczesnym zachowaniu ich pełnego wymiaru i przesłania.

Wbrew pozorom, opowieści zebranych w Historii filozofii po góralsku nie odbiera się w kategorii żartu. Choć ich gawędziarski styl jest namacalny i ewidentny, czuć w nich nie tyleż ducha filozofii klasycznej, czy ducha góralszczyzny, co po prostu człowieka. Człowieczeństwo i problemy z nim współistniejące stoją jak zawsze w centrum tischnerowskich gawęd. Tak jest i w tym przypadku. W snutych historiach doszukać się można więc zagadnień związanych z demokracją, władzą pieniądza, szczęściem i nadzieją, wychowaniem, śmiercią i życiem pozagrobowym itd.

Tak jak to miało miejsce w przypadku Krótkiego przewodnika po życiu, tak i wznowienie Historii filozofii po góralsku (pierwsze wydanie książki ukazało się w roku 1997) zachwyca niebanalną oprawą. Twarda obwoluta w przepiekanej szacie graficznej odnoszącej się do ludowych dekoracji tatrzańskich cieszy oko i idealnie współgra ze wcześniejszą publikacją. Nie znajdziemy w niej niestety klimatycznych fotografii, jak to miało miejsce w przypadku Krótkiego przewodnika… Miast zdjęć, książka wzbogacona została obszernym posłowiem autorstwa Dobrosława Kota oraz Wojciecha Bonowicza, którzy to starają się dokonać merytorycznej oceny rzeczonego zbioru anegdot.

Reasumując, Historia filozofii po góralsku jawi się jako zbiór nieprzeciętny, oryginalny i na swój sposób eksperymentalny. To jednak nie tylko swoista zabawa konwencją, ale przede wszystkim próba zbudowania pomostu pomiędzy teorią filozofii, a dialogiem o nim. Czy jest to próba udana? Jeśli w rzeczonej publikacji szukamy teorii filozofii sensu stricto, odpowiedzią będzie „zdecydowanie nie”.  Jeśli zaś poszukujemy jej sedna i przełożenia na czasy współczesne odpowiedź będzie zgoła odmienna. Patrząc chociażby przez pryzmat ilości sprzedanych egzemplarzy książki (150 000) odpowiedź nasuwa się sama. I jest nią zdecydowane „tak”.

Tytuł: Historia filozofii po góralsku
Autor: ks. Józef Tischner
Wydawnictwo: Znak
Rok wydania: 2018
Ilość stron: 187

Jednym zdaniem

Urokliwy i niebanalny zbiór historii mocno osadzonych w filozofii greckiej. Książka napisana gwarą góralską, spełniająca zarówno funkcję ludyczną jak i informacyjną.

— Dominika Rygiel
5 komentarzy
0 Polubień
Poprzedni wpis: Wykoślawiona rzeczywistość – „Moja najdroższa”, Gabriel TallentNastępny wpis: Dopóki pamięć trwa – „Powrót. Ojcowie, synowie i kraj pomiędzy nimi”, Hisham Matar

Zobacz także

Komentarze

  • TosiMama

    27 maja 2018 at 06:44
    Odpowiedz

    Pierwsza książka ks. Tischnera, którą poznałam. To było jeszcze w liceum. Potem przyszedł czas na kolejne.

  • Gosia

    20 kwietnia 2018 at 19:44
    Odpowiedz

    Jestem góralką wiec wypadalo by przeczytać bardzo ciekawa książka.

  • krystynabozenna

    18 kwietnia 2018 at 15:46
    Odpowiedz

    Bardzo ciekawa recenzja , aż zachęca do przeczytania , chociaż ten góralski ...nie do końca jestem pewna ;-)

  • Marta

    18 kwietnia 2018 at 15:46
    Odpowiedz

    Miałam w rękach (na prezent) i rzeczywiście - początkowo gwara mnie przestraszyła, ale przeczytałam jedną-dwie strony i już widziałam, że książka jest całkiem zrozumiała i […] Czytaj więcejMiałam w rękach (na prezent) i rzeczywiście - początkowo gwara mnie przestraszyła, ale przeczytałam jedną-dwie strony i już widziałam, że książka jest całkiem zrozumiała i przejrzysta. :) Piękne wydanie, choć nieco szkoda, że przy tak pięknej okładce, tworzącej w ogóle jakąś całość serii (nie wiedziałam, że wcześniej w podobnym stylu był wznowiony "Krótki przewodnik po życiu") brakuje zdjęć. Wyświetl mniej

    • Dominika Rygiel
      do Marta

      18 kwietnia 2018 at 18:42
      Odpowiedz

      "Krótki przewodnik..." jest wydany rewelacyjnie! W formie takiego mini albumu. W przypadku "Historii filozofii..." trochę tego brakuje. Szkoda.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

O mnie

Zmanierowany mól książkowy i rockowa dusza w jednym.
Czytaj więcej

Magazyn Bookiecik Extra
Najnowsze wpisy
Kalendarz
Czerwiec 2018
P W Ś C P S N
« Maj    
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
252627282930  
Najbardziej popularne
Najczęściej komentowane