Raj utracony – „Bez winy”, Michael Crummey

Michael Crummey po raz wtóry zabiera czytelnika w bezkompromisowy świat nieujarzmionej natury Nowej Funlandii, w którym jej surowość, bezwzględność oraz prawa znacząco wpłyną na decyzje i działania bohaterów. Tym razem będzie nimi osierocone rodzeństwo, Ada i Evered. Dzieci na naszych oczach walczyć będą nie tylko o przetrwanie oraz dojrzewać do trudnych decyzji, lecz również rozkwitać i stawiać czoła  atawistycznym popędom…

Kiedy umiera ich siostrzyczka Martha, a zaraz za nią matka, nie wiedzą jeszcze, że niebawem odejdzie również ojciec. Jego śmierć nie dochodzi do świadomości dzieci od razu. Początkowo wypierają ją, walcząc z nieubłaganą informacją. Śmiercionośna choroba jest jednak bezwzględna. Bezlitośnie odbiera im najbliższych, ograbia z poczucia bezpieczeństwa, odziera z dzieciństwa. Evered i Ada, chcąc przeżyć na odciętej od świata wyspie, na pustkowiu, w którym przyszło im żyć, biorą na barki zadania ponad swoje siły. Obowiązki zmarłych rodziców związane z połowem i sprzedażą ryb stają się ich codziennością a oni sami  karmią się nadzieją, że uda im się im podołać zadaniom dorosłych.

Kanadyjski prozaik stworzył interesującą powieść inicjacyjną, w której pochyla się nad dwoma głównymi problemami. Pierwszy z nich dotyczy przyspieszonego dorastania dziecka w obliczu śmierci rodziców w warunkach ekstremalnych. 12-letni Evered  oraz 10-letnia Ada żyją bowiem w środowisku odciętym od cywilizacji, na surowej wyspie, z dala od ludzi w nieprzejednanym klimacie Nowej Funlandii, gdzie sroga zima idzie w parze z surowością środowiska naturalnego. Aspekt ten nie jest bez znaczenia, znacząco wpływ na działania bohaterów, którzy pogodzić muszą dojmującą pustkę po śmierci rodziców i młodszej siostrzyczki z walką o przetrwanie (zdobywanie pożywienia równoznaczne jest z połowem ryb i ich wymianą na chleb czy rum u przypływającego raz do roku żaglowca Nadzieja), co dla niedoświadczonych w temacie dzieci stanowi sporą przeszkodę i wymusza szereg działań, z którymi wcześniej nie miały styczności. To moment, w którym bezpowrotnie kończy się ich dzieciństwo.

Prócz morderczej walki o przetrwanie z którą zmagać musi się rodzeństwo, Crummey podejmuje tematykę dojrzewania i inicjacji seksualnej, w przypadku Ady i Evereda miłości kazirodczej. Osamotnione rodzeństwo rozpaczliwie poszukuje bowiem ciepła i miłości. Odnajduje we własnych ramionach, co finalnie wraz z upływającym czasem i dojrzewaniem fizycznym prowadzić musi do utraty niewinności. Odkrycie cielesności, która wcześniej była dla nich tabu, okazuje się równie zaskakująca i nieoczywista jak walka o pożywienie i przetrwanie na bezludnym lądzie. Pojawia się tutaj problematyka winy. Przyjemność ciała miesza się tutaj ze wstydem umysłu, a odbiorca pozostaje w obliczu pytania czy bohaterowie ponoszą winę swoich grzesznych działań, czy może do końca, w obliczu ekstremum, którego są częścią, pozostają niewinni?

Kanadyjczyk nie stawia jednoznacznych odpowiedzi, a i sam opis inicjacji niedorostków pozostaje dość zawoalowany. Nie bez znaczenia zdają się być imiona rodzeństwa, które w sposób jednoznaczny przywołują na myśl biblijną parę pierwszych ludzi: Adama i Ewę, którzy również zmuszeni byli walczyć z pokusami ciała i umysłu. Wyspa, na której żyją Ada i Evered to swego rodzaju raj utracony, a żaglowiec Nadzieja z Woźnym na czele to odwołanie do Boga. Same postaci nakreślone zostały w sposób archetypiczny. Ada odzwierciedla w pełni wszelkie cechy kobiece, jest osobowością wrażliwą, skupiającą się na budowaniu ciepła ogniska domowego. Evered zaś odzwierciedla wszystkie cechy typowo męskie, atawistycznie i zaciekle walczy o zdobycie pożywienia i przetrwanie na wyspie.

Najmocniejszym punktem najnowszej powieści Crummey’a jest jej pierwsza połowa, w której to dominują sugestywne opisy bezlitosnej natury. Autor pieczołowicie opisuje wszelkie trudy życia, z jakimi zmagać muszą się bohaterowie. Nakłada się na to cały „brud cielesności” ze szczegółowym opisem porodu i połogu czy miesiączkowania. Wespół z dojmującą żałobą, smutkiem, który przeżywają dzieci po utracie najbliższych książka odbija się na odbiorcy szerokim echem, nie pozostawiając go obojętnym wobec przejmującej i intymnej fabuły. Drugą, tę poświęconą w znacznej mierze sferze rodzącego się pożądania pomiędzy Adą i Eeveredem, określić można jako mniej zajmującą i dość jednak przewidywalną. Rozwinięcie to rozczarowuje i nie wykorzystuje w pełni potencjału, jaki drzemał w tytule.

Finalnie, Bez winy to interesująca powieść inicjacyjna oraz smutna ballada o pożegnaniu, samotności oraz usilnej potrzebie ciepła i bliskości. To proza mięsista lecz niepozbawiona intymności. Napisana z wyczuciem słowa, niedosadnie, z zachowaniem surowego klimatu. Godna uwagi.

Tytuł: Bez winy
Autor: Michael Crummey
Tłumaczenie: Michał Alenowicz
Wydawnictwo: Wiatr od Morza
Rok wydania: 2020
Ilość stron: 351

Jednym zdaniem

Interesująca powieść inicjacyjna oraz smutna ballada o pożegnaniu, samotności oraz usilnej potrzebie ciepła i bliskości. To proza mięsista lecz niepozbawiona intymności. Napisana z wyczuciem słowa, niedosadnie, z zachowaniem surowego klimatu. Godna uwagi.

— Dominika Rygiel
2 komentarzy
3 Osób lubi to
Poprzedni wpis: Rozmowa przy kawie #8: Joanna Stoga – Empatia jest moim błogosławieństwem, ale również przekleństwem.Następny wpis: Pustelnik z wyboru – „Wzgórze”, Ivica Prtenjača

Zobacz także

Komentarze

  • Joanna

    15 września 2020 at 15:17
    Odpowiedz

    Po opisie sądzę, że to mocna książka. Zachęciła mnie Pani do sięgnięcia po nią :)

  • Anna z Wychowanie to przygoda

    15 września 2020 at 14:48
    Odpowiedz

    Chętnie przeczytam, ciekawią mnie powieści inicjacyjne. A krajobraz Kanady na pewno dużo tu wnosi. Zobaczymy, czy się odważę... Dziękuję za ciekawa recenzje! Pozdrawiam serdecznie!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

O mnie

Zmanierowany mól książkowy i rockowa dusza w jednym.
Czytaj więcej

Magazyn Bookiecik Extra
Najnowsze wpisy
Kalendarz
Listopad 2020
P W Ś C P S N
« Paź    
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30  
Najbardziej popularne
Najczęściej komentowane